Góðborgarinn

Kannast þú við góðborgarann?

Hann á íbúð sem er hans eigin og telur fulla ástæðu til þess að borga fyrir öryggisvörslu. Hann afsakar það fyrir sjálfum sér með því að innanstokksmunirnir hafi persónulegt gildi. Raunin er sú að hann hefur ekki efni á að hefja afborganir á nýjum flatskjá strax.

Hann tekur raunverulega afstöðu með eða á móti einu sniði í hinu svokallaða formattastríði og slær eign sinni á vélbúnað sem honum hefur verið talið í trú um að skipti máli. Hann athugar ekki hvaða aðrar leiðir eru í boði. Sumar hverjar eru jafnvel betri og ódýrari en að kaupa geislaspilara.

Hann lítur á sig sem kristinn, trúir á Guð en er ekki endilega tilbúinn til að samþykkja þjóðkirkjuna sem sína kirkju. Tvennt er til í stöðunni: Hann er meðlimur í söfnuði, eða þá að hann hefur hann mjög vítt skilgreindan Guð, sem rúmast einhvernveginn í öllu eða er „orkan í alheiminum“ eða það góða. Spurður frekar út í þetta vísar hann þessu frá sér, nennir ekki að pæla meira í þessu eða finnst hann ekki þurfa að afsaka eigin trú, og hefur ólíklega lesið Biblíuna eða lesið sér til um raunverulegan sáttmála Guðs og manna.

Hann trúir því að það sé æskilegt að kjósa og að það ætti að duga mótmælendunum að skila auðu. Hann telur að einungis þannig sé hægt að tryggja framgang kerfisins og það sé í raun æskilegt. Hann er einnig duglegur að kynna sér stefnuskrá þeirra flokka sem hann hefur trú á að geti best stýrt landinu á komandi árum.

Hann þykist viss um að núverandi stjórnarfar sé eina leiðin til að stýra alvöru landi. Hann er ekki tilbúinn til að íhuga leiðir sem rúmast ekki innan þess ramma sem stjórnvöldin setja okkur. Hann vísar öllum rökum gegn hans eigin sannfæringu á bug.

Hann brýtur reglulega gegn lögum sem hann veit af en hefur ekki endilega lagt á sig að kynna sér betur, t.d. með niðurhali kvikmynda og tónlistar. Hann gerir sér grein fyrir af hverju það er ólöglegt í grunnatriðum en veit ekki nóg um málið til að geta verið með eða á móti lögunum. Hann gæti hugsanlega vitað að það eru gild rök með og á móti hugmyndafræði laganna en veit ekki frá hvaða þrýstihópum hún er komin. Í annan stað gerir hann sér ekki grein fyrir því hvort/hvaða aðrar leiðir séu til í stöðunni.

Hann hefur „áhyggjur“ af stöðu mála í hinu víðara samhengi, s.s. gróðurhúsaáhrifunum, stríðum, fátækt í heiminum, brotum á mannréttindum o.s.frv. en hefur það fyrst og fremst að markmiði að tryggja sér ákveðin lífsgæði, hvað sem það kostar. Að vísu endurvinnur hann dagblöð og fernur, en hipparnir velta því fyrir sér hvort það sé vegna þess að endurvinnsla er bókstaflega í tísku þessa dagana.

Hann á bíl, jafnvel tvo og telur að hann geti alls ekki lifað án hans. Í raun hefur hann ekki einu sinni íhugað málið. Hann hjólar í vinnuna ef það er „Hjólaðu í vinnuna“ átak að sumri til en myndi ekki láta sér detta í hug að taka strætó þó hann fengi borgað fyrir það „ ..því strætókerfið er rosalega lélegt“. Eða svo er honum sagt. Hann telur að bensínhækkanirnar komi illa niður á sér og tekur því þátt í mótmælunum gegn háu bensínverði með því að blogga eða láta mikinn í vinnunni í staðinn fyrir að athuga hvað hann geti gert til að draga úr eigin eyðslu.

Öll hegðun góðborgarans einkennist af óvilja til að kynna sér „málið“, hvert sem það nú kann að vera. Hegðunin einkennist af sátt við Guð og menn sem gerir hann blindan fyrir óréttlæti í garð annarra og því sem má betur fara.

Þekkir þú góðborgara?
Má hann ekki fara að finna fyrir kreppunni?
Er hann of góður borgari til að eiga pínulítið erfitt?
Hvað getum við gert til að opna augu vina okkar?

Það þarf ekki að vera mikið. T.d. kaupum við t.d. svona mikið af umbúðum með matnum okkar? Borgum við ekki meira í fasteignagjöld EINMITT vegna þess? Bætir lífsgæði OG bjargar heiminum. Smámál, bara hugmynd.. pælið í þessu.

kv.
Þórgnýr Thoroddsen

Topp tíu ranghugmyndir um Siðmennt, trúleysi og húmanisma

Ég hef ákveðið að klippa og líma grein frá Sigurði Hólm Gunnarssyni, stjórnarmanni í Siðmennt. Hana má finna hér. Það er ekki laust við að fólk verði að fá að lesa þetta oftar í ljósi undangenginnar umræðu sem hefur stórskaðað Siðmennt (það var líklega ætlunin). Hér kemur greinin hans:

Alltaf þegar Siðmennt – félag siðrænna húmanista – lætur í sér heyra birtast fullyrðingar um Siðmennt, trúleysi og húmanisma í fjölmiðlum og á netinu sem eiga lítið eða ekkert skylt við sannleikann. Ég vil því nota tækifærið og afhjúpa topp tíu ranghugmyndir um Siðmennt, trúleysi og húmanisma.

1. Siðmennt er á móti trúarbragðafræðslu í skólum.
Þessi fullyrðing heyrist oft. Oft reyndar frá fólki sem veit betur. Sannleikurinn er sá að Siðmennt hefur alltaf stutt öfluga kennslu um trúarbrögð. Siðmennt mótmælir aðeins því að trúboð og trúarlegar athafnir fari fram í opinberum skólum. Opinberir skólar eiga að vera fyrir alla og eiga að vera lausir við hvers kyns áróður.

2. Siðmennt er á móti trúarbrögðum og vill láta banna þau.
Þetta er klassískt áhyggjuefni margra. Hið rétta er að Siðmennt og húmanistar almennt eru gagnrýnir á fullyrðingar og, í sumum tilfellum á starfsemi, trúarbragða. Eitt helsta baráttumál Siðmenntar hefur þó alla tíð verið að tryggja fullt trúfrelsi á Íslandi. Það táknar meðal annars frelsi allra til að stunda og boða þá trú sem þeir kjósa. Eina krafa Siðmenntar er að ríkisvaldið og opinberar stofnanir verði ekki notaðar til að boða trú eða ákveðna lífsskoðun. Hlutverk ríkisins er að „tryggja frelsi einstaklinga og vernda rétt þeirra til að lifa samkvæmt þeim lífsskoðunum sem þeir sjálfir kjósa. Stjórnvöld eiga að vera hlutlaus, óháð trúarbrögðum og eiga ekki að hygla ákveðnum lífsskoðunum umfram aðrar.” (Úr stefnu Siðmenntar í trúfrelsismálum)

3. Siðmennt er á móti Þjóðkirkjunni.
Siðmennt er á móti þjóðkirkjufyrirkomulaginu en styður rétt hinnar evangelísku lútersku kirkju til að starfa. Siðmennt kann að gagnrýna ýmislegt sem trúarsöfnuðir gera en það þýðir ekki að félagið sé „á móti“ þeim. Yfirveguð og málefnaleg gagnrýni á trúfélög á jafn rétt á sér og gagnrýni á stjórnmálaflokka. Í frjálsu lýðræðissamfélagi á opinber trúarstofnun þó ekki rétt á sér.

4. Trúleysi er trú.
Algengur þvættingur sem heyrist oft er að trúleysi sé trú rétt eins og guðstrú. Það að trúa að Jesú sé Guð er semsagt það sama og að trúa því að hann sé ekki Guð. Þetta er orðaleikur sem dæmir sig sjálfur. Trúleysi er ekki trú frekar en það að safna ekki frímerkjum er áhugamál. Eru kannski allir þeir sem trúa ekki á jólasveininn, tannálfinn og páskakanínuna þá trúaðir?

5. Trúleysingjar eru kommúnistar.
Þar sem kommúnistar hafa á tímum bannað trúarbrögð þá hljóta trúleysingjar að vera kommúnistar, ekki satt? Rangt. Húmanismi er eins langt frá kommúnisma og hægt getur. Jafnvel þó sumir kommúnistar hafi í gegnum tíðina hafi verið trúleysingjar þá voru þeir líka sanntrúaðir á heimsendastefnu sem kommúnisminn óneitanlega er. Húmanistar eru lýðræðissinnar sem berjast fyrir frjálsri hugsun á öllum sviðum. Húmanistar gagnrýna alla forræðishyggju og einræðistilburði. Ólíkt kommúnistum vilja húmanistar ekki banna neitt. Húmanistar berjast fyrir jafnrétti lífsskoðana en ekki afnámi trúarbragða með stjórnvaldi.

6. Húmanistar vilja gera alla að trúleysingjum.
Þetta er aðeins rétt að því leyti að húmanistar telja vitanlega að best væri ef sem flestir væru skynsemismenn í trúmálum og húmanistar. Það sem er rangt, og það sem er beint og óbeint gefið í skyn, er að Siðmennt og aðrir húmanistar vilji beita ríkisvaldi (eða öðru valdi) til að þvinga skoðun sína upp á aðra. Eins og áður hefur komið fram berjast húmanistar einungis fyrir jafnrétti í trúmálum og frelsi til að tala opinskátt um trúarbrögð og lífsgildi.

7. Siðmennt vill að trúleysi verði kennt í skólum.
Þetta er rétt í ákveðnu samhengi. Það er sjálfsagt að segja frá ólíkum lífsskoðunum í skólum, þar með talið húmanisma og trúleysi. Siðmennt hefur þó engan áhuga á að „boða“ trúleysi eða aðrar skoðanir í skólum. Boðun á ekki heima í skólum, sama hvort hún kemur frá stjórnmálaflokkum, fyrirtækjum, trúfélögum eða öðrum aðilum. Siðmennt hvetur til öflugrar fræðslu og þjálfun í siðfræði, tjáningu og gagnrýnni hugsun. Það á að hjálpa börnum að leita sannleikans en ekki „finna“ sannleikann fyrir þau.

8. Siðmennt vill fá stuðning frá ríkinu.
Þetta er aðeins rétt að því leyti að Siðmennt vill njóta sambærilegrar stöðu á við trúfélög hér á landi. Margir innan Siðmenntar (undirritaður meðtalinn) eru almennt á móti því að ríkið styðji eða taki þátt í starfsemi trúfélaga. Það verður þó að teljast ólíklegt að hægt sé að sannfæra yfirvöld til hætta stuðningi við trúfélög (þrýstihóparnir eru of sterkir). Næst best er því að tryggja að húmanísk, veraldleg lífsskoðanafélög eins og Siðmennt njóti sömu stöðu og trúarleg lífsskoðanafélög. Ríkið styður nú ótal mörg trúfélög með því að innheimta fyrir þau sóknargjöld og útvega þeim lóðir undir starfsemi. Ástæðan er sú að trúfélög eru talin veita mikilvæga samfélagsþjónustu. Meðal þeirra eru aðstoð við greftranir, nafngiftir, fermingar og giftingar. Húmanistar, sem vilja veita slíka þjónustu, fá engan stuðning frá hinu opinbera sem hlýtur að teljast óréttlátt og mismunun.

9. Trúleysingjar eru siðlausir.
Ákveðnir aðilar í okkar samfélagi þreytast seint á að halda því fram að trúlaus maður hljóti að vera siðlaus. Það þarf þó ekki mikla íhugun til að komast að því að trú á eitt eða fleiri yfirnáttúruleg fyrirbrigði hefur ekkert með siðferði að gera. Siðfræði fjallar um atferli manna og áhrif þess á náungann. Húmanistar halda því fram að trúarbrögð hafi í raun oft hamlandi áhrif á siðferðisumræðu. Trúleysingjar geta einbeitt sér að því að ræða siðferðileg álitamál út frá því hvaða áhrif atferli okkar hefur á náungann og samfélagið í heild. Trúaðir einstaklingar þurfa hins vegar að samræma allt sitt atferli því sem stendur í eldgömlum trúarbókum og kennisetningum. Þannig eru margir prestar sammála því að samkynhneigðir eigi að njóta sömu réttinda og virðingar og aðrir en geta ekki sagt það opinberlega því það stangast á við trúarrit þeirra. Þannig getur hin umburðarlynda Þjóðkirkja ekki gefið út einfalda siðferðilega afstöðu í þessum málum. Allt þarf að fara í gegnum „kenningarnefnd“.

10. Siðmennt er hávær minnihlutahópur.
Í sjálfu sér er ekkert rangt við þessa fullyrðingu eina og sér. Félagar í Siðmennt eru vissulega í minnihluta í samfélaginu og líklegast má rökstyðja það að við getum verið ansi hávær. Við látum í okkur heyra þegar við verðum vör við óréttlæti. Það sem gefið er í skyn er þó það að ekki þurfi að taka tillit til minnihluta. Þeir sem tala á þessum nótum gera sér ekki grein fyrir því að réttlæti hefur ekkert með prósentutölur að gera. Þannig eiga konur rétt á sömu launum og karlar, ekki af því þær eru jafn margar í samfélaginu og karlmenn, heldur einfaldlega vegna þess að þær eru manneskjur. Það er ekki rétt að mismuna einstaklingum eða hópum einfaldlega vegna þess að þeir eru í minnihluta. Annað hvort er eitthvað sanngjarnt eða ekki. Ef réttlæti er háð fjölda þá hlýtur maður að spyrja hvaða prósentutala nægir til að minnihluti fái sanngjarna meðferð? Er töfratalan 10%, 30%, 49% eða jafnvel 51% (semsagt aðeins hugsað um réttindi meirihlutans)? Staðreyndin er sú að við búum ekki í kristnu þjóðfélagi, heldur þjóðfélagi sem er fullt af ólíku fólki með ólíkan bakgrunn. Allir eiga rétt á sanngjarnri meðferð og allir eiga að vera jafnir fyrir lögum. Tímabil forréttinda kristinna, miðaldra, hvítra karla ætti að vera löngu liðið.

Trúleysingjar koma út úr skápnum, látum það ganga.

Ég hef ákveðið að fylgja í kjölfar Rúnu Völu með yfirlýsingu um trúleysi. Hennar færslu má lesa hér.

Ég man eftir því þegar ég var barn að móðir eða amma mín lét mig fara með bænir á kvöldin. Þegar fram liðu stundir hættu þær að gera það og þá varð ekkert meira af því. Það er síðan ekki fyrr en ég er orðin 12 ára gamall að trú skýtur sér inn í mitt líf, við sátum við matarborðið, fjölskyldan og einhver hafði orð á því hvað ég væri nú orðinn gamall, tólftán hefur pabbi minn líklega skotið inn. Þá var það nefnt að það væri svo rosalega stutt í það að ég skyldi fermast.

„Fermast?“ hugsaði ég, svaraði því síðan til að ég ætlaði ekki að fermast. Því var undir eins skotið að mér að ég myndi vafalaust skipta um skoðun þegar nær drægi, þegar ég gerði mér fyllilega grein fyrir því hvað ég fengi margar gjafir. Eftir þetta var málið aldrei tekið upp við matarborðið aftur.

Árið eftir var okkur sagt í bekknum að fermingarfræðsla myndi hefjast næstkomandi einhvern-dag og að við ættum að mæta í Háteigskirkju klukkan eitthvað, ég man ekki alveg. Skyndilega fannst mér eins og ég væri kominn hálfa leið með að tileinka líf mitt Guði. Ég fór í kirkjuna, gekk til prests en gerði henni fyllilega grein fyrir því að ég ætlaði ekki að fermast heldur eingöngu að notfæra mér kennsluna. Ég sagði henni að ég teldi að ég væri ekki nógu viss í minni sök til þess að verða jesúbarn og sagðist ætla að endurskoða afstöðu mína til hans [Guðs] um átján ára aldur, sem ég gerði.

Þess á milli hugsaði ég aldrei um Guð, mér skaut ekki til hugar að hann gæti yfirhöfuð verið til. Hitt er annað að ég var mjög áhugasamur um trúarbrögð, en þá fremur á sögulegum forsendum heldur en vegna þess að ég leitaði að æðri tilvist. Þegar ég loksins endurskoðaði afstöðu mína til Guðs þá leit ég til baka og íhugaði hugmyndir mínar í gegnum tíðina og komst að niðurstöðu.

Allt síðan við matarborðið í denn var ég í raun svo sannfærður að hann væri ekki til að ég hafði ekki einu sinni hugsað það til enda. Fyrr en það get ég ekki svarið fyrir, ég man það ekki.

Eigum við að fara að lögum?

Ég var að gramsa í greinum Jóns Vals Jenssonar og las þar grein sem ber heitið "Spaugstofan þarf sitt aðhald". Þið getið skoðað hana hérna: http://jonvalurjensson.blog.is/blog/jonvalurjensson/entry/173704/

Ég fór að pæla eitt andartak hvort þetta sé rétt hjá honum, hvort Spaugstofumenn ættu að vera sóttir til saka fyrir uppátæki sín, hvort sem það er fyrir klám, guðlast eða misnotkun á þjóðsöngnum. Ég tel að það ætti ekki að gera og ber fyrir mig nokkur rök.

 1. Fordæmi hefur margoft verið sett af ríkissaksóknara um skeytingarleysi á ákveðnum lögum. Dómsfordæmi eru nægileg, sbr. skilgreiningu á klámi sem almennt samþykki er nú um í dómsstólum, þó vissulega séu skiptar skoðanir um ágæti þess. Skilaboðin eru skýr, borgaraleg óhlýðni viðgengst og er hið ágætasta vopn til að óvirkja lög sem úr sér eru gengin eða stangast á við stjórnarskrána.

2. Þegar engar aðgerðir af hálfu ríkissaksóknara eru aðhafðar vegna mála sem eru í jafn opinberri umræðu og brot spaugstofumanna má ímynda sér að umrædd lög fái svipaðann status og bæði 19. og 21. gr 75 lag, 1998. Umrædd lög eru ívið of almenn til að mark sé á þeim takandi og eru því augljóslega brotin í sí og æ.

3. Ríkissaksóknari hefur jafnframt ákveðið að sækja ekki mál gegn spaugstofumönnum sem fyrrv. biskup lét umræddan saksóknara vita af. (Heimildir: http://www.vantru.is/gudlast/index.html) Skilaboðin eru: Ekki verður kært fyrir léttvægt grín að kristlingum.

Þá er komið að borgaralegri skyldu okkar. Fyrst ríkissaksóknari hefur ekki opinbera rannsókn á nýja spaugstofumálinu þá ætti eitthvert ykkar frábæru og yndislegu ofurlöghlýðnu einstaklingum að leggja fram kæru. Nota bene, skv. fréttum hefur ekki enn borist kæra. Það yrði hugsanlega að raunverulegri aðsókn að glæpamönnunum, kannski ekki. Ef þið sýnið ekki sóma ykkar í því þá leyfi ég mér að vitna í Kristján Kristjánsson, tónlistarmann:

 

 Talar og talar, segir ekki neitt...

 

Og að lokum, smá hvatningarorð:

 

Ó, guð vors hlands! 

 

Nokkuð augljóst að ég fer í fangelsi ef ég má treysta á ykkur, heiðvirðir borgarar. Push the button. http://www.saksoknari.is/

Fyrsta bloggfærsla

Hyggst aðallega vera virkur í athugasemdadálkum blog.is, en það gæti farið svo að ég smelli inn færslu og færslu. Spyrjum að leikslokum.